Rozpoczynamy publikację cyklu artykułów wydawanych w czasopiśmie naukowym Instytutu Pamięci i Dziedzictwa Kresowego Rescresoviana

ŻYCIE CODZIENNE LWOWA I JEGO MIESZKAŃCÓW W LATACH 1921-1939. UCZELNIE I NAUKA LWOWSKA

Lwów był prężnie rozwijającym się ośrodkiem naukowym, nie tylko w okresie mię- dzywojennym. Należy wrócić do czasu autonomii galicyjskiej, podczas której zapo- czątkował się silny rozwój miasta jako ośrodka uniwersyteckiego. To właśnie wtedy powstały liczne jego placówki naukowe, które stały się w odrodzonej Polsce ośrodkami prowadzącymi pionierskie badania w wielu dziedzinach nauki1.

Wraz z odzyskaniem niepodległości uczelnie lwowskie zostały objęte władzą rządu polskiego: polityczną iadministracyjną. Formalnie aktu tego dokonano na podstawie pisma z 4 listopada 1918 r.2 Natomiast ustawa z 13 lipca1920 r. o szkołach akademic- kich w momencie wejścia w życie likwidowała jednocześnie wszystkie ustawy z okre- su habsburskiego. Na jej podstawie Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego wprowadzało język polski jako język wykładowy i nadawało uczelniom szeroką autonomię3. Wiele było kwestii, które wymagały zmian, m.in.ujednolicenie tytułów magistra. Dotychczas tytuły magistrów obowiązywały: po 4-letnim trybie studiów, po 3-letnim trybiestudiów. Te ostatnie uzyskiwały roczniki, które kończyły studia po 1 listopada 1918 r. i najstarsi magistranci po 11 listopada1918 r. Absolwenci byli zobowiązani do wyrównywania różnic programowych. Niektórzy z racji zajmo- wanych stanowiskpaństwowych lub będący w służbie cywilnej byli z tego obowiązku zwalniani4. W celu ujednolicenia dyplomówmagisterskich 4 kwietnia 1925 r. wystoso- wane zostało pismo do Ministerstwa Wyznań Religijnych i OświeceniaPublicznego5. W grudniu 1920 r. w licznych placówkach uniwersyteckich we Lwowie miała miejsce pierwsza inauguracja roku akademickiego6.

Wielu studentów lwowskich angażowało się w wydarzenia 1918 i 1920 r. W nowych realiach państwa polskiego doceniono wkład polskiej młodzieży, np. poprzez nada- nie uczelniom Krzyża Obrońców Lwowa. Odsłaniano też licznetablice pamiątkowe7. Piętno walk i braku stabilizacji państwa przyczyniło się do podjęcia pewnych kroków zapobiegawczych na przyszłość. Status Uniwersytetu Jana Kazimierza zakładał, że w przypadku gdyby Uniwersytet przestał istnieć jako polska uczelnia, z polskim ję- zykiem wykładowym, cały jego majątek zostanie oddany Polskiej AkademiiUmiejęt- ności. W momencie wznowienia działalności majątek ten miał powrócić i na nowo stać się własnością Uniwersytetu8.

Naczelnymi placówkami naukowymi międzywojennego Lwowa były: Uniwersy- tet Jana Kazimierza, Politechnika Lwowska, Akademia Medycyny Weterynaryjnej9. Działały one już przed I wojną światową. Po odzyskaniu niepodległości powstaławe Lwowie nowa uczelnia – Wyższa Szkoła Handlu Zagranicznego10.

Lwowski ośrodek naukowy w międzywojennej Polsce tracił na znaczeniu nauko- wym w porównaniu z okresemhabsburskim, kiedy na terenie miasta funkcjonowało siedem wyższych uczelni. Do zaistniałej sytuacji przyczyniły się niskie dotacje na- ukowe, a także odpływ kadry naukowej na uczelnie powstające w Polsce centralnej. W 1936 r. w bardzociężkiej sytuacji znalazł się Wydział Rolniczo-Leśny Politechniki Lwowskiej w Dublanach. Placówce groziła likwidacja.Trudne były warunki lokalowe licznych wydziałów, m.in. Akademii Medycyny Weterynaryjnej, której 12 zakładów mieściłosię w wynajętych pomieszczeniach, niedostosowanych do prac badawczych11. Na pierwszy plan wysuwały się zatem trudności lokalowe. Starano się je rozwiązy- wano wszelkimi możliwymi sposobami. Takie rozwiązanie znaleziono w przypadku Politechniki. Każdy student został zobowiązany do odrobienia 60 godzin fizycznej pracy przy budowie DomuStudenckiego12. Niedobór kadry naukowej zmuszał uczel- nie do wprowadzenia ograniczeń w przyjmowaniu na pierwszy rok studiów. Wpro- wadzono numerus clausus13, który doprowadził do selekcjonowania przyjmowanych na studiastudentów14.

Cały artykuł znajdą Państwo TUTAJ

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *