Rozpoczynamy publikację cyklu artykułów wydawanych w czasopiśmie naukowym Instytutu Pamięci i Dziedzictwa Kresowego Rescresoviana

ŻYCIE CODZIENNE LWOWA I JEGO MIESZKAŃCÓW W LATACH 1921-1939. UCZELNIE I NAUKA LWOWSKA

Lwów był prężnie rozwijającym się ośrodkiem naukowym, nie tylko w okresie mię- dzywojennym. Należy wrócić do czasu autonomii galicyjskiej, podczas której zapo- czątkował się silny rozwój miasta jako ośrodka uniwersyteckiego. To właśnie wtedy powstały liczne jego placówki naukowe, które stały się w odrodzonej Polsce ośrodkami prowadzącymi pionierskie badania w wielu dziedzinach nauki1.

Wraz z odzyskaniem niepodległości uczelnie lwowskie zostały objęte władzą rządu polskiego: polityczną iadministracyjną. Formalnie aktu tego dokonano na podstawie pisma z 4 listopada 1918 r.2 Natomiast ustawa z 13 lipca1920 r. o szkołach akademic- kich w momencie wejścia w życie likwidowała jednocześnie wszystkie ustawy z okre- su habsburskiego. Na jej podstawie Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego wprowadzało język polski jako język wykładowy i nadawało uczelniom szeroką autonomię3. Wiele było kwestii, które wymagały zmian, m.in.ujednolicenie tytułów magistra. Dotychczas tytuły magistrów obowiązywały: po 4-letnim trybie studiów, po 3-letnim trybiestudiów. Te ostatnie uzyskiwały roczniki, które kończyły studia po 1 listopada 1918 r. i najstarsi magistranci po 11 listopada1918 r. Absolwenci byli zobowiązani do wyrównywania różnic programowych. Niektórzy z racji zajmo- wanych stanowiskpaństwowych lub będący w służbie cywilnej byli z tego obowiązku zwalniani4. W celu ujednolicenia dyplomówmagisterskich 4 kwietnia 1925 r. wystoso- wane zostało pismo do Ministerstwa Wyznań Religijnych i OświeceniaPublicznego5. W grudniu 1920 r. w licznych placówkach uniwersyteckich we Lwowie miała miejsce pierwsza inauguracja roku akademickiego6.

Wielu studentów lwowskich angażowało się w wydarzenia 1918 i 1920 r. W nowych realiach państwa polskiego doceniono wkład polskiej młodzieży, np. poprzez nada- nie uczelniom Krzyża Obrońców Lwowa. Odsłaniano też licznetablice pamiątkowe7. Piętno walk i braku stabilizacji państwa przyczyniło się do podjęcia pewnych kroków zapobiegawczych na przyszłość. Status Uniwersytetu Jana Kazimierza zakładał, że w przypadku gdyby Uniwersytet przestał istnieć jako polska uczelnia, z polskim ję- zykiem wykładowym, cały jego majątek zostanie oddany Polskiej AkademiiUmiejęt- ności. W momencie wznowienia działalności majątek ten miał powrócić i na nowo stać się własnością Uniwersytetu8.

Naczelnymi placówkami naukowymi międzywojennego Lwowa były: Uniwersy- tet Jana Kazimierza, Politechnika Lwowska, Akademia Medycyny Weterynaryjnej9. Działały one już przed I wojną światową. Po odzyskaniu niepodległości powstaławe Lwowie nowa uczelnia – Wyższa Szkoła Handlu Zagranicznego10.

Lwowski ośrodek naukowy w międzywojennej Polsce tracił na znaczeniu nauko- wym w porównaniu z okresemhabsburskim, kiedy na terenie miasta funkcjonowało siedem wyższych uczelni. Do zaistniałej sytuacji przyczyniły się niskie dotacje na- ukowe, a także odpływ kadry naukowej na uczelnie powstające w Polsce centralnej. W 1936 r. w bardzociężkiej sytuacji znalazł się Wydział Rolniczo-Leśny Politechniki Lwowskiej w Dublanach. Placówce groziła likwidacja.Trudne były warunki lokalowe licznych wydziałów, m.in. Akademii Medycyny Weterynaryjnej, której 12 zakładów mieściłosię w wynajętych pomieszczeniach, niedostosowanych do prac badawczych11. Na pierwszy plan wysuwały się zatem trudności lokalowe. Starano się je rozwiązy- wano wszelkimi możliwymi sposobami. Takie rozwiązanie znaleziono w przypadku Politechniki. Każdy student został zobowiązany do odrobienia 60 godzin fizycznej pracy przy budowie DomuStudenckiego12. Niedobór kadry naukowej zmuszał uczel- nie do wprowadzenia ograniczeń w przyjmowaniu na pierwszy rok studiów. Wpro- wadzono numerus clausus13, który doprowadził do selekcjonowania przyjmowanych na studiastudentów14.

Cały artykuł znajdą Państwo TUTAJ

Залишити відповідь

Ваша e-mail адреса не оприлюднюватиметься. Обов’язкові поля позначені *